Sunday, June 13, 2021

कोविशील्ड, कोवाक्सिन, स्पुतनिक-वी, भारत और विपक्ष !!!

भारत में चल रहे टीकाकरण अभियान में कुल 3 टीकों का इस्तेमाल किया जा रहा है।

उनमें से दो स्वदेशी हैं और एक स्पुतनिक-वी रूस से आयात किया जाता है।

विरोधियों ने विदेशी टीकों को देश में अनुमति देने का आह्वान किया है ताकि लोगों को बेहतर टीके मिल सकें। लेकिन अब जब विदेशों से वैक्सीन भारत आई, तो ऐसा लगता है कि भारत के लोगों से  इसे बेहद ठंडी प्रतिक्रिया मिली है।

भारत में 12 जून तक तीनों टीकों की कुल 24.88 करोड़ डोज दी जा चुकी हैं।


14 मई, 2021 को भारत में स्पुतनिक-वी टीकाकरण कार्यक्रम शुरू होने के बाद से 22 दिनों में इनमें से केवल 24,716 लोगों ने स्पुतनिक-वी वैक्सीन लिया है।

भारत सरकार इस टीके की खरीद या वितरण नहीं करती है, जैसा कि कोवाक्सिन और कोविशील्ड के साथ करती है।

डॉ रेड्डीज लेबोरेटरी के माध्यम से  निजी अस्पताल के माध्यम से ही टीका लगाया जाता है। क्योंकि इसे -20 के तापमान पर स्टोर करना होता है। भारत में अब तक 32.10 लाख वैक्सीन का आयात किया जा चुका है और इस साल अगस्त से भारत में इस वैक्सीन का निर्माण किया जाएगा।  लगभग 850 मिलियन खुराक का उत्पादन करने का लक्ष्य है,  जिससे दुनिया भर में भेजी गयी स्पुतनिक -v वेक्सिन 65 से 70 प्रतिशत भारत में निर्मित  की हुयी होगी।

फिलहाल रूस ही हमें वैक्सीन भेज रहा है।



इन तीन टीकों की प्रभावशीलता:

एक और बात यह है कि, इन तीनों टीकों की प्रभावशीलता में बहुत अधिक अंतर नहीं है।

स्पुतनिक को कोविड - 19 के खिलाफ 91.6% प्रभावी पाया गया, जबकि कोवाक्सिन को 78 से 81% और कोविशील्ड को 70% से अधिक और एक सप्ताह से अधिक देर से लेने पर 90% तक पाया गया।




कीमत:

वर्तमान में भारत सरकार सभी नागरिकों को कोविशील्ड और कोवासीन मुफ्त में उपलब्ध करा रही है और सरकार ने उन लोगों के लिए कीमत तय की है, जो निजी अस्पताल से  ही टीका लगवाना चाहते हैं।

कोविशील्ड - 780 प्रति खुराक,

कोवासिन - 1410

स्पुतनिक वी - 1145

यह देखते हुए कि, स्पुतनिक-वी वर्तमान में भारत में सबसे सस्ता टीका है, ऐसा क्यों है कि, लोग इसे लेने  के लिए कम इच्छुक हैं? इस पर विचार करने की जरूरत है।



इन तीन टीकों के नकारात्मक प्रभाव इस प्रकार हैं:

फरवरी 2021 में द लैंसेट द्वारा प्रकाशित स्पुतनिक-वी के एक अध्ययन के अनुसार-

सरदर्द

थकान

इंजेक्शन स्थल पर दर्द

बुखार के लक्षण।

कोवाक्सिन की फैक्ट शीट के अनुसार -

इंजेक्शन स्थल पर दर्द

लाली और सूजन

बुखार

ठंडी या गर्मी लगना

शरीर में दर्द

मतली या उलटी

खुजली

सरदर्द

कोविशिल्ड  के दुष्प्रभाव लगभग कोवासिन के समान ही हैं। जिसमें,

इंजेक्शन स्थल पर दर्द

लालपन

कम -ज्यादा बुखार

घबराहट  महसूस होना

शरीर में दर्द




उपरोक्त सभी जानकारी के अध्ययन से पता चलता है कि, कोविड-19 के खिलाफ इन तीनों टीकों का प्रभाव, कम ज्यादा पैमाने में एक जैसा ही  है।यदि आकलन  किया जाए तो तीनों टीके लगभग एक समान हैं।

इसलिए, कम से कम इससे हम यह कह सकते है की,  भारतीय लोगों द्वारा  स्वदेशी टिका पसंद किया जा रहा है, या फिर वे विदेशी टीकों पर पैसा खर्च नहीं करना चाहते हैं।

तो अगर हमें  इस बारे में विस्तार से सोचना पड़ेगा की , तो राहुल गांधी के नेतृत्व में विपक्ष अभी भी 'फाइजर' और 'मोडेर्ना' जैसे टीकों की अनुमति देने की मांग क्यों कर रहा है, जिनकी कीमत वर्तमान में अमेरिका में 1423 रुपये प्रति खुराक है। भारत सरकार प्रति खुराक 150 रुपये देने के लिए जुलाई से बातचीत शुरू करेगी।




हालांकि, इसकी कीमत भारत में फिलहाल उपलब्ध 3 वैक्सीन से ज्यादा ही  होने की उम्मीद है। तो विपक्ष भारत में इन महंगे टीकों की मांग क्यों कर रहा है? , जबकि उन विदेशी टीकों की तुलना में जनता से स्वदेशी टिको को बेहतर प्रतिक्रिया मिल रही है? हमें यही सोचना चाहिए।

धन्यवाद !!!

पवन Writing hand



कोविशिल्ड, कोव्हाक्सिन, स्पुतनिक-व्ही, भारत आणि विरोधीपक्ष!!!


भारतात सध्याच्या घडीला सुरु असलेल्या लसीकरण मोहिमेत एकूण 3 लसींचा वापर करण्यात येत आहे.

त्यातील दोन या भारतीय बनावटीच्या आहेत तर एक  स्पुतनिक-व्ही ही रशियातून आयात केलेली आहे.

देशात विरोधकांनी आवई उठवली की, लोकांना चांगली लस मिळावी म्हणून विदेशातल्या लसीना परवानगी द्या. परंतु आता ज्यावेळी विदेशातील लस भारतात आली, त्यावेळी भारतातील लोकांकडून तिला एकदम थंड प्रतिसाद मिळालेला, दिसून येत आहे. 


12 जूनपर्यंत भारतात तिन्ही लसींचे मिळून, एकूण 24.88 कोटी डोज देण्यात आलेले आहेत.

त्यातील 14 मे 2021 पासून भारतात स्पुतनिक-व्ही च्या लसिकरणाचा कार्यक्रम सुरु झाल्यानंतर  22 दिवसात फक्त, 24, 716 लोकांनी स्पुतनिक-व्ही ही लस घेतलेली आहे.

भारत सरकार या लसीची खरेदी व वितरण करत नाही, ज्याप्रमाणे ते कोव्हाक्सिन आणि कोविशिल्डचे करते.

ही लस डॉक्टर रेड्डीज लॅबोरेटरी यांच्या माध्यमातून फक्त प्रायव्हेट हॉस्पिटलमधून देण्यात येते. कारण तिला -20° तापमानामध्ये साठवणूक करावी लागते.  आतापर्यंत भारतात 32.10 लाख लस, ही आयात करण्यात आलेली आहे आणि यावर्षी ऑगस्ट महिन्यापासून या लसीचे उत्पादन हे भारतातच केले जाणार आहे. जवळपास  850 मिलियन डोज तयार करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आलेले आहे, त्यामुळे जगात पाठवली जाणारी स्पुतनिक -व्ही लस, ही 65 ते 70 टक्के भारतात बनवलेली असेल.

सध्याच्या घडीला ही लस रशियाकडूनच आपल्याला पाठवल्या जात आहे. 


या तिन्ही लसींची परिणामकारकता

आणखी एक गोष्ट म्हणजे, या तीनही लसींच्या परिणामकारकतेमध्ये खूप जास्त प्रमाणात फरक आढळून आलेला नाही.

कोविड 19 च्या विरुद्ध स्पुटनिक 91.6% परिणामकारक दिसून आली, तर कोव्हाक्सिन 78 ते 81% आणि कोविशिल्ड 70 टक्केपेक्षा जास्त आणि जर जास्त आठवडे उशीरा घेतली तर 90% पर्यंत तिची परिणामकारकता दिसून आलेली आहे. 



किंमत :

सध्याच्या घडीला कोविशिल्ड आणि कोव्हाक्सिन हे भारत सरकार मोफत सर्व नागरिकांना पुरवत आहे आणि ज्यांना याच लसी खासगी रुग्णालयातून घ्यायच्या आहेत, त्यासाठी सरकारने किंमत ठरवून दिलेली आहे.

कोविशिल्ड- 780  प्रती डोज,

कोव्हाक्सिन - 1410 

स्पुतनिक  व्ही - 1145 





विचार केला तर, सध्याच्या घडीला स्पुतनिक-व्ही ही भारतात सर्वात स्वस्त लस आहे, तरीही लोकांचा कल ती लस घेण्याकडे का कमी आहे? याचा विचार होणे आवश्यक आहे. 


या तिन्ही लसीचे असलेले नकारात्मक परिणाम खालीलप्रमाणे:

लांसेटने फेब्रूवारी 2021 मध्ये प्रकाशित केलेल्या स्पुतनिक-व्ही  च्या अभ्यासानुसार-

डोकेदुखी 

थकवा 

इंजेक्शनच्या ठिकाणी दुखणे

तापाची लक्षणे. 

कोव्हाक्सिनच्या फॅक्टशीटनुसार - 

इंजेक्शनच्या ठिकाणी दुखणे

लालसरपणा आणि सूज येणे

ताप

थंडी किंवा गर्मी वाटणे

अंगदुखी

मळमळणे किंवा उलटी येणे

खाज येणे

डोकेदुखी 


कोविशिल्डचे असलेले साईड इफेक्ट जवळपास कोव्हाक्सिन सारखेच आहेत. ज्यामध्ये,

इंजेक्शनच्या ठिकाणी दुखणे

लालसरपणा

कमी जास्त प्रमाणात ताप

घाबरल्यासारखे वाटणे

अंगदुखी 



वरील सर्व माहितीचा जर अभ्यास केला तर असे दिसून येते की, जवळपास या तिन्ही लसींची कोविड-19 च्या विरोधात असलेली परिणामकारकता ही कमी जास्त प्रमाणात सारखीच आहे, किमतीचा विचार केला तर सर्वात कमी किंमत ही विदेशी स्पुतनिक - व्ही या लसीची आहे आणि असलेल्या साईड इफेक्टचा विचार केला तर जवळपास कमीजास्त प्रमाणात तिन्ही लसींचे सारखेच आहेत.

त्यामुळे निदान भारतात तरी, जनतेकडून भारतीय लसीलाच पसंती देण्यात येत आहे, असे दिसून येते किंवा विदेशी लस घेण्यासाठी स्वतः जवळचे पैसे खर्च करण्याची इच्छा नसेल, असेही म्हणता येईल.

मग जर याचा विचार केला तर अजूनही राहुल गांधी यांच्या नेतृत्वात विरोधी पक्ष 'फायजर', 'मोडेर्ना' यासारख्या लसींना परवानगी द्या, म्हणून मागणी करत आहे, जिची किंमत यूएस मध्ये सध्याघडीला 1423 रुपये प्रतीडोज आहे. भारतात 150 रुपये प्रती डोज ने द्यावी म्हणून जुलै पासून भारत सरकार बोलणी सुरू करणार आहे.  



तरीही तिची किंमत  या सध्याघडीला भारतात उपलब्ध असलेल्या 3 लसींपेक्षा जास्तच राहील, इतके लक्षात येत आहे.  मग विरोधीपक्ष भारतातल्या लसींना जनतेकडून विदेशी लसीपेक्षा चांगला प्रतिसाद मिळत असतानाही, त्यांची मागणी का करत आहे? याचा ज्याने त्याने विचार करावा.


धन्यवाद!!!

पवन ✍️



भारत 1989-2014 आणि नंतर - आमुलाग्र बदल!!

रविवार विशेष!! आजचा लेख जरा जास्तच मोठा आहे. पण भारताचा भूतकाळ, वर्तमानकाळ आणि भविष्यकाळ समजून घ्यायचा असेल, तर आवर्जून वाचाच. भारतात नेहमीच...